12 Aralık 1990: Lice’de Kudret Filiz öldürüldü
Diyarbakır’ın Lice ilçesinde 12 Aralık 1990’da yaşanan olaylarda, 15 yaşındaki Kudret Filiz güvenlik güçlerinin açtığı ateş sonucu yaşamını yitirdi. Olay, dönemin olağanüstü hal (OHAL) uygulamaları ve bölgede artan hak ihlalleri iddialarıyla birlikte İnsan Hakları Derneği (İHD) raporlarına ve Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tutanaklarına yansıdı.
1990’lı yılların başında OHAL koşullarının sürdüğü Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde yaşanan hak ihlallerine dair tartışmaların merkezinde yer alan olaylardan biri, Diyarbakır’ın Lice ilçesinde meydana geldi. Arıklı köyü ve Dabilo mezrası sakinleri, Jandarma Yüzbaşısı Salih Eryiğit’in uygulamalarına ilişkin şikâyetlerini iletmek üzere 11 Aralık 1990’da ilçe merkezine gitmek istedi.
Görgü Tanıkları: “Topluluğa Rastgele Ateş Açıldı”
TBMM tutanakları, HEP (Halkın Emek Partisi) raporları ve görgü tanıklarının anlatımlarına göre, kaymakamlığa gitmek isteyen köylülerin önü kesildi. Tanıklar, güvenlik güçleri tarafından kalabalığa rastgele ateş açıldığını ve panzerlerle müdahalede bulunulduğunu ifade etti.
Bu sırada 15 yaşındaki Kudret Filiz tabanca kurşunuyla vurularak hayatını kaybetti. Aynı olayda Hadın Dalan isimli bir çocuk panzer çarpması sonucu ağır yaralandı, Cemal Yükler ve Recep Korkut da kurşunla yaralandı.
İddialar Meclis Gündeminde
Olay, 19 Aralık 1990 tarihinde TBMM’ye sunulan soru önergesiyle Meclis gündemine taşındı. 16 Ocak 1991 tarihli TBMM tutanaklarında, milletvekilleri bölgede uzun süredir keyfi gözaltılar, işkence ve baskı iddialarının yaygınlaştığını belirtti.
Tutanaklarda, Kudret Filiz’in ölümünden Yüzbaşı Salih Eryiğit’in sorumlu olduğu yönündeki görgü tanığı iddialarına yer verildi. Ayrıca aynı görevli hakkında köylülere ajanlık dayatıldığı, reddedenlerin göçe zorlandığı, ev aramalarında gıda maddelerinin bilinçli şekilde tahrip edildiği ve kadınlara yönelik taciz iddialarının bulunduğu aktarıldı.
İHD: “Yargısız İnfaz İddiası”
İnsan Hakları Derneği Diyarbakır Şubesi’nin raporlarında, Kudret Filiz’in ölümü “yargısız infaz” iddiası kapsamında değerlendirildi. Raporda, sivil yerleşim alanlarında orantısız güç kullanıldığı ve sivillerin yaşam hakkının ihlal edildiği vurgulandı.
Cezasızlık Tartışmaları
Olayla ilgili açılan soruşturmalar ve hukuki süreçler ise kamuoyuna yansıyan bilgiler ışığında sonuçsuz kaldı. İnsan hakları örgütleri, Kudret Filiz dosyasını 1990’lı yıllarda bölgede yaşanan çok sayıda benzer olay gibi cezasızlıkla sonuçlanan vakalar arasında değerlendirdi.
